Artisti që heton me veshin: nga Gaza te vigjilja e Beogradit me prova zanore

Lawrence Abu Hamdan, artisti libanezo-britanik që fitoi së bashku Turner Prize në 2019, ka ndërtuar një karrierë të dyfishtë: vepra të ekspozuara në Bienalen e Venedikut dhe hetime zanore që dokumentojnë shkelje të të drejtave të njeriut, shkruan The Guardian në një profil të hënën. Ai drejton Earshot, organizatë e themeluar në 2023 me seli në një kompleks studiosh në jug të Londrës, që heton abuzimet duke analizuar tingullin.

Ekipi i Earshot ka analizuar drejtimin dhe pozicionin e plumbave që ushtarët izraelitë kanë qëlluar drejt punonjësve të emergjencës në Gaza dhe ka ndërtuar evidencë se një armë sonike është përdorur, sipas gjetjeve të grupit, për ta shpërndarë një vigjilje masive e heshtur në Beograd — rast që profili i Guardianit e vendos krahas hetimeve për vrasjet në Gaza. Prej kësaj linje pune lindi edhe vepra «450XL: The Story of a Fugitive Sound», që autore Charlotte Higgins e rendit ndër më të fuqishmet e Bienales së kësaj viti.

Themelimin e metodës së tij e përbëri viti 2016, kur në bashkëpunim me agjencinë Forensic Architecture dhe Amnesty International intervistoi të mbijetuarit e rrallë të burgut famëkeq Sednaja në Siri. Burgu i mbante të burgosurit në errësirë dhe heshtje totale — dhe pikërisht kujtimet zanore të britmave, çelësave që rrotulloheshin dhe bukës që hidhej para qelive u bënë materia me të cilën ekipi rindërti arkitekturën dhe kushtet e burgut, gati një dekadë përpara rënies së regjimit të Asadit.

«Ka punën urgjente që duhet bërë shpejt, dhe pastaj ka punën ku mund të themi: ndalo, e zhvillo dhe reflekto për atë që bëmë dhe çfarë donte të thoshte», i tha Abu Hamdan Higgins. Identitetet e tij — artisti dhe hetuesi i audios — janë, sipas tij, të ndërlidhura: arti shpreh ndjesor e emocionalisht atë që raportet formale e dokumentojnë me ashpërsi juridike.