Kosova nënshkruan marrëveshje historike për ndërtimin e parkut të parë të erës

Ministria e Ekonomisë ka njoftuar nenskrimin e kontratës me nje konsorcium nderkombëtar firmash europiane per ndertimin e nje parku te madh te energjise diellore ne zonen perëndimore te Kosoves prane Prizrenit. Projekti ambicioz, i financuar kryesisht nga kapital privat nderkombëtar me bashkefinancim te programeve europiane te mbeshtetjes, pritet te prodhojë energji te mjaftueshme elektrike per ushqyer mbi tridhjete mije familje kosovare ne nje menyre te qendrueshme dhe mjedisisht miqesore. Ministri i Ekonomise theksoi se ky projekt shenon nje moment historik ne procesin e tranzicionit energjetik te Kosoves. Ai shtoi se vendi ka potencial te jashtëzakonshëm per burime te rinovueshme energjetike, vecanerisht diellore dhe erore, te cilin duhet ta shfrytezojë me strategji te qarte per perfitimet afatgjate te vendit. Projekti ka rendesi te veçantë per angazhimet mjedisore te Kosoves. Vendi eshte i angazhuar per respektimin e marreveshjes se Parizit dhe ka perfshire ne strategjinë e tij energjetike kombetare reduktimin e ndjeshëm te emetimeve te dioksidit te karbonit deri ne vitin 2030. Centralet e vjetëra te karbonit te cilat kane qenë burime kryesore te ndotjes se ajrit do te mbyllen gradualisht ndersa kapacitetet e reja te rinovueshme hyjne progressivisht ne operacion komercial. Konsorciumi ndertues perbehet nga firma te specializuara gjermane, spanjole dhe austriake me dekada eksperience te akumuluar ne projekte te ngjashme te energjise diellore ne Europë dhe ne boten. Teknologjia qe do te perdoret eshte nga gjenerata me e fundit dhe me efikase e disponueshme ne tregun global te paneleve fotovoltaike, me tregues eficience superiore ndaj asaj qe ishte ne dispozicion deri pak vjet me pare. Punimet zyrtare do te fillojne ne pranvere te vitit qe vjen dhe pritet te perfundojne brenda gjashtëmbëdhjetë muajve nga çelja formale e kantierit. Ne fazën e ndertimit projekti do te gjenerojë mbi pesëqind vende pune direkte per punonjës kosovar, ndersa ne fazën e operimit te qendrueshëm do te kerkojë rreth pesedhjete profesioniste te kualifikuar per mbikeqyrjen teknike dhe mirëmbajtjen e te gjitha pajisjeve. Bashkia e Prizrenit e mirepriti projektin si nje mundesi reale per zhvillimin ekonomik te qendrueshëm te komunës. Kryetari i bashkise theksoi se nje perqindje e te ardhurave te gjeneruara nga projekti do te derdhë drejtperdrejt ne buxhetin komunal sipas kushteve te specifikuara ne kontratën e nenëshkruar mes paleve. Keto fonde komunale do te shfrytëzohen per investime prioritare ne infrastrukturën lokale. Organizatat e mjedisit te Kosoves e vleresuan pozitivisht nisjen e projektit dhe te gjitha sinjalet qe jep per orientimin e politikës energjetike. Ato kerkojnë monitorim te rreptë te ndikimit mjedisor gjate te gjitha fazave te ndertimit dhe te operimit. Theksojnë gjithashtu nevojën per konsultime te vazhdueshme dhe te hapur me komunitetet lokale qe jetojnë prane zones dhe qe ndikohen drejtperdrejt nga ky projekt industrial. Bashkimi Europian ka bere tranzicionin energjetik nje prioritet qendror te politikes rajonale te zgjerimit. Kosovo eshte nje nga perfitieset kryesore te fondeve IPA per energjinë e rinovueshme dhe eficiencën energjetike. Keto fonde eshte planifikuar te perdoren per modernizimin e rrjetit te transmetimit dhe te shperndarjes se energjisë elektrike ne te gjithe territorin e vendit. Operatori i sistemit te transmetimit ka hartuar nje plan te detajuar modernizimi te infrastrukturës rrjetore qe do te shoqerojë rritjen e kapaciteteve te rinovueshme. Rrjeti aktual i ndertuar kryesisht ne dekadat e kaluara ka nevoje per investime te konsiderueshme per te absorbuar efektivisht prodhimin e variabël nga burimet diellore dhe eolike pa shkaktuar debalancime te sistemit. Sektori privat kosovar dhe nderkombetarë ka shfaqur interes gjithnje ne rritje per investimet ne energjinë e rinovueshme. Kompani te ndryshme lokale dhe nderkombetare kane aplikuar ne Ministrine e Ekonomise per licenca per ndertimin e parqeve te reja erore ne malet e veriut dhe juglindjes ku era eshte konstante dhe e mjaftueshme per prodhim efikas te energjisë. Çmimi i energjise elektrike per konsumatoret kosovare eshte shtrenjtuar gjate periudhes se fundit per shkak te krizës globale te çmimeve te lëndëve djegese. Qeveria ka nderhyrë me subvencione te synuara per mbrojtjen e shtresave me vulnerabël te popullsise. Analistet e energjisë theksojnë qe investimet sistematike ne burime te rinovueshme do te stabilizojnë çmimet ne periudhën afatmesme duke reduktuar varësinë nga importet e shtrenjta. Partneritetet publiko-private jane identifikuar si modeli me efektiv dhe me i shpejte per te mobilizuar investime ne energjinë e rinovueshme. Kuadri ligjor per keto partneritete eshte permiresuar gjate viteve te fundit dhe ofron garanci me te mira per investitoret private duke reduktuar rreziqet rregullatore dhe duke siguruar nje mjedis me te parashikueshëm per planifikimin afatgjate te kapitalit ne sektorin strategjik te energjisë.